آئین شهرداری

توضیحات تکمیلی:

آئین شهرداری ، راهنمایی عملی و جامع برایِ «مُحتسب» (مامورِ نظارت بر بازار و اجرایِ احکامِ شرعی در امورِ اجتماعی و اقتصادی) است. ابن اخوه، در این اثر، وظایفِ مُحتسب را در ابعادِ گوناگون تشریح می‌کند؛ از جمله نظارت بر وزن و پیمانه‌ها، کنترلِ قیمت‌ها، جلوگیری از احتکار، حصولِ اطمینان از کیفیتِ کالاها، ساماندهیِ اصناف، حفظِ نظمِ عمومی، و حتی رسیدگی به برخی دعاویِ جزئی. این کتاب، تصویری دقیق از ساختارِ اداری و سازوکارهایِ نظارتیِ جوامعِ اسلامی در قرونِ میانه ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه حکومت‌ها برایِ حفظِ عدالت، نظم و رفاهِ عمومی تلاش می‌کردند. ترجمه‌ی جعفر شعار، دقتِ علمی و انتقالِ مفاهیمِ تخصصیِ این اثر را تضمین کرده است.

بخشی از متن (بازسازی شده بر اساس محتوای کتاب):

«بر مُحتسب لازم است که در بازارها و میانِ اصناف گشت بزند و از حالِ مردم آگاه باشد. او باید از وزن‌کنندگان و پیمانه‌فروشان بازخواست کند تا از کم‌فروشی پرهیز کنند. همچنین، بر موادِ غذایی نظارت داشته باشد تا از فساد و آلودگیِ آن‌ها جلوگیری شود و قیمت‌ها را به گونه‌ای تنظیم کند که نه به زیانِ تولیدکننده و نه به زیانِ مصرف‌کننده باشد. وظیفه‌یِ اوست که از برپاییِ منکرات جلوگیری کند و در میانِ مردم به عدل و انصاف رفتار نماید.»

حاشیه:

«آئین شهرداری»، فراتر از یک متنِ صرفاً فقهی یا تاریخی، پنجره‌ای است به سویِ شیوه‌هایِ مدیریتِ شهری و اجتماعی در تمدنِ اسلامی. این کتاب، مفاهیمِ بنیادینی چون «نظمِ عمومی»، «عدالتِ اقتصادی»، و «مسئولیتِ اجتماعیِ حکومت» را در بسترِ تاریخیِ خود بازتاب می‌دهد. ترجمه‌ی جعفر شعار، این اثر را به متنی قابلِ فهم برایِ پژوهشگرانِ تاریخِ اسلام، حقوق، جامعه‌شناسی، و مدیریتِ شهری تبدیل کرده و به درکِ بهترِ سازوکارهایِ اجتماعی و حکومتیِ دورانِ اسلامی یاری می‌رساند.