MY APPRENTICESHIP نوشته ماکسیم گورکی نسخه خاص و اصلی از سال 1953

سال‌های شکل‌گیری ماکسیم گورکی

My Apprenticeship یا «دوران شاگردی من» (В людях / V lyudyakh) دومین بخش از سه‌گانهٔ خودزندگی‌نامه‌ای Maxim Gorky است؛ سه‌گانه‌ای که با *My Childhood آغاز می‌شود و با My Universities پایان می‌یابد. این کتاب نخستین‌بار در سال ۱۹۱۶ منتشر شد.

داستان کتاب درباره چیست؟

کتاب از جایی آغاز می‌شود که آلکسی پشکوف، نام واقعی گورکی، پس از مرگ مادرش و در حدود چهارده‌سالگی مجبور می‌شود برای گذران زندگی روی پای خودش بایستد.

او در طول این سال‌ها مشاغل و محیط‌های بسیار متفاوتی را تجربه می‌کند:

* شاگردی در یک کفاشی
* کارآموزی نزد یک نقشه‌کش
* کار در کشتی‌های بخار رود ولگا
* ظرف‌شویی و کارگری
* کارآموزی در کارگاه نقاشی شمایل
* مواجهه با کارگران، فقرا، ولگردان، صنعتگران و صاحبان قدرت

این مشاغل صرفاً اتفاقات زندگی گورکی نیستند؛ مدرسهٔ واقعی او هستند. عنوان کتاب هم دقیقاً به همین معنا اشاره دارد: دانشگاه گورکی، پیش از آنکه دانشگاه باشد، خودِ جامعه و زندگی سخت روسیه است.

مضمون اصلی

یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های کتاب این است که گورکی صرفاً خاطرات دوران جوانی‌اش را تعریف نمی‌کند؛ او تلاش می‌کند توضیح دهد **چگونه شخصیت و جهان‌بینی‌اش در برخورد با انسان‌ها ساخته شد.**

در کتاب با جامعه‌ای روبه‌رو می‌شویم که در آن:

فقر + خشونت + جهل + تحقیر + استثما

در کنار میل انسان به دانستن، آزادی و زندگی بهتر قرار گرفته‌اند.

گورکی از آدم‌هایی می‌گوید که در شرایط بسیار سخت زندگی می‌کنند، اما در میان همین زندگی خشن، با شخصیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که به او ادبیات، تفکر و امکان دیگری برای زندگی را نشان می‌دهند.

از همین جهت، کتاب فقط یک اتوبیوگرافی نیست؛نوعی روایت جامعه‌شناختی از روسیهٔ اواخر قرن نوزدهم از نگاه یک نوجوان فقیر و سرگردان است.

نکته مهم درباره خود گورکی

«My Apprenticeship» برای فهم شکل‌گیری نویسنده‌ای که بعدها به یکی از مهم‌ترین چهره‌های ادبیات روسیه تبدیل شد، بسیار مهم است.

گورکی تحصیلات رسمی گسترده‌ای نداشت و بخش بزرگی از آموزش خود را از طریق کار، سفر، مطالعه و برخورد با آدم‌های مختلف به دست آورد. زندگی‌نامهٔ او نیز تأکید می‌کند که پس از مرگ مادرش در مشاغل مختلفی از جمله نانوایی، کارگاه نقاشی شمایل و کشتی‌های رود ولگا کار کرده است.

بنابراین عنوان «شاگردی» معنای عمیق‌تری پیدا می‌کند:

گورکی در این کتاب نشان می‌دهد که چگونه زندگی به معلم او تبدیل شد.

جایگاه کتاب در سه‌گانه گورکی
My Childhood کودکی و خانواده و محیط خشونت‌آمیز نخستین سال‌های زندگی
My Apprenticeshipنوجوانی، کار، فقر، سرگردانی و مواجهه با جامعه
My Universities  رشد فکری و اجتماعی و ورود جدی‌تر به جهان روشنفکری

این سه کتاب در کنار هم، یکی از مهم‌ترین نمونه‌های خودزندگی‌نامهٔ ادبی روسیرا تشکیل می‌دهند.

درباره همین چاپ ۱۹۵۳

این نسخه با یک چاپ واقعی انگلیسی از کتاب مطابقت دارد. کتابخانه دولتی روسیه چاپ Moscow: Foreign Languages Publishing House, 1953 را ثبت کرده و آن را در مجموعهٔ Library of Selected Soviet Literature قرار داده است. در این رکورد، نسخه ۵۵۷ صفحه و قطع حدود ۱۶ سانتی‌متر ثبت شده است.

جمع‌بندی: اگر به گورکی، ادبیات روسیه، زندگی‌نامه‌های ادبی و روایت زندگی طبقات فرودست علاقه دارید، My Apprenticeship از آثار مهم اوست. از میان سه‌گانهٔ خودزندگی‌نامه‌ای، این جلد شاید از همه بیشتر تصویر اجتماعی و انسانی روسیه را پیش چشم خواننده می‌گذارد؛