کلیله و دمنه نوشته نصرالله بن محمد بن عبدالحمید منشی از انتشارات آشتیانی

معرفی کتاب

«کلیله و دمنه» از مشهورترین متون کلاسیک فارسی و یکی از مهم‌ترین آثار ادبیات تمثیلی و تعلیمی است. متنی که امروزه در فارسی با نام کلیله و دمنه می‌شناسیم، ترجمه و بازپردازی ابوالمعالی نصرالله منشی از روایت عربی این اثر است که در قرن ششم هجری انجام شد. نصرالله منشی در ترجمه خود تنها به برگردان لفظ‌به‌لفظ متن بسنده نکرده و با استفاده از نثر ادبی، اشعار، امثال و حکایت‌های مختلف، اثری پخته و شاخص در نثر فارسی پدید آورده است.

ساختار کتاب بر مجموعه‌ای از حکایت‌های به‌هم‌پیوسته استوار است که بسیاری از آنها از زبان حیوانات روایت می‌شوند. «کلیله» و «دمنه»، دو شغال، نیز از شخصیت‌های اصلی یکی از محورهای مهم کتاب‌اند. داستان‌ها در ظاهر درباره حیوانات، پادشاهان و وزیران و روابط میان آنهاست، اما در لایه‌ای عمیق‌تر به موضوعاتی مانند خرد، سیاست، دوستی، دشمنی، فریب، مصلحت‌اندیشی و پیامد تصمیم‌های انسان می‌پردازند.

موضوع کتاب

«کلیله و دمنه» مجموعه‌ای از حکایت‌های تمثیلی و پندآموز است که در آنها حیوانات اغلب جای انسان‌ها قرار می‌گیرند و از طریق گفت‌وگو و داستان، درباره رفتار فردی و اجتماعی، حکومت، دوستی، تدبیر و اخلاق سخن گفته می‌شود. یکی از ویژگی‌های مهم اثر این است که پندهای آن مستقیماً و به شکل موعظه بیان نمی‌شوند، بلکه در قالب داستان و نتیجه رفتار شخصیت‌ها به خواننده منتقل می‌شوند.

این اثر ریشه‌ای هندی دارد و در مسیر انتقال خود از زبان سانسکریت به پهلوی و سپس عربی و فارسی، دگرگونی‌های مختلفی پیدا کرده است. نسخه فارسی نصرالله منشی یکی از ماندگارترین صورت‌های این اثر در ادبیات فارسی است.

درباره نصرالله منشی

ابوالمعالی نصرالله بن محمد بن عبدالحمید منشی از نویسندگان و دبیران برجسته دوره غزنوی و از چهره‌های مهم نثر فارسی در قرن ششم هجری است. مهم‌ترین اثر شناخته‌شده او «کلیله و دمنه» است. ترجمه او از این اثر به دلیل نثر فصیح، استفاده هنرمندانه از شواهد شعری و امثال و پرداخت ادبی گسترده، جایگاهی ویژه در تاریخ نثر فارسی پیدا کرده است.

درباره عبدالعظیم قریب

عبدالعظیم قریب گرکانی ادیب، پژوهشگر و استاد زبان و ادبیات فارسی بود. او متن «کلیله و دمنه» را تصحیح و حاشیه‌نویسی کرد و نسخه‌ای از این اثر را بر اساس بررسی و مقابله نسخه‌ها آماده ساخت. بنابراین در این چاپ، نقش او مصحح و مُهتم است، نه مترجم.

ویژگی‌های کتاب

• موضوع: ادبیات کلاسیک فارسی، حکایت‌های تمثیلی و تعلیمی
• ژانر: حکایت، تمثیل و ادبیات تعلیمی
• اهمیت اثر: یکی از آثار مهم و تأثیرگذار در تاریخ نثر فارسی
• مخاطبان: علاقه‌مندان به ادبیات کلاسیک، نثر فارسی و حکایت‌های تمثیلی
• ویژگی تصحیح: این نسخه بر پایه متن نصرالله منشی و با تصحیح و حواشی عبدالعظیم قریب عرضه شده است.

مخاطبان کتاب

این کتاب برای کسانی مناسب است که به ادبیات کلاسیک فارسی، حکایت‌های پندآموز و نثر قدیم فارسی علاقه دارند. همچنین برای خوانندگانی که می‌خواهند با یکی از مهم‌ترین منابع شکل‌گیری و تحول نثر فارسی آشنا شوند، اثر مهمی به شمار می‌آید.

نکته کتاب‌شناختی برای Mim Bookshop

برای ثبت دقیق این نسخه، پیشنهاد می‌کنم در اطلاعات محصول بنویسید:

• مؤلف/مترجم: ابوالمعالی نصرالله بن محمد بن عبدالحمید منشی
• مصحح: عبدالعظیم قریب
• ناشر: آشتیانی
• نوبت چاپ: دوم
• سال چاپ: ۱۳۶۶
• تعداد صفحات: ۳۳۸
• قطع: وزیری
• جلد: شومیز

اما عنوان فیلد «مترجم: عبدالعظیم و قریب» حتماً باید اصلاح شود؛ عبدالعظیم قریب در این اثر مصحح است.