مذهب علیه مذهب

معرفی کتاب

مذهب علیه مذهب از شناخته‌شده‌ترین آثار علی شریعتی است که بر پایه مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و نوشته‌های او شکل گرفته است. شریعتی در این کتاب با رویکردی تاریخی و جامعه‌شناختی، به بررسی دو برداشت متفاوت از دین می‌پردازد: دینی که در خدمت آزادی، عدالت و آگاهی انسان قرار می‌گیرد و دینی که به ابزاری برای حفظ قدرت، توجیه نابرابری و تثبیت وضعیت موجود تبدیل می‌شود.

شریعتی در این اثر می‌کوشد نشان دهد که در طول تاریخ، همواره میان «دین به‌عنوان نیرویی رهایی‌بخش» و «دینِ رسمی و قدرت‌محور» تقابلی وجود داشته است. او این تقابل را با بهره‌گیری از نمونه‌هایی از تاریخ اسلام و دیگر سنت‌های دینی تحلیل می‌کند و دیدگاه خود را درباره نقش اجتماعی و تاریخی مذهب ارائه می‌دهد.

موضوع کتاب

محور اصلی کتاب، نقد کارکردهای اجتماعی و تاریخی دین است. نویسنده تلاش می‌کند تفاوت میان ایمان دینیِ مبتنی بر عدالت و مسئولیت اجتماعی را با قرائتی از مذهب که در خدمت ساختارهای قدرت قرار می‌گیرد، توضیح دهد. مباحث کتاب در حوزه اندیشه اسلامی، جامعه‌شناسی دین، تاریخ ادیان و نقد ایدئولوژی‌های دینی قرار می‌گیرد و از آثار تأثیرگذار شریعتی در این زمینه به شمار می‌آید.

درباره نویسنده

علی شریعتی (۱۳۱۲–۱۳۵۶) از نویسندگان، پژوهشگران و روشنفکران برجسته معاصر ایران است. آثار او عمدتاً به موضوعاتی چون دین، تاریخ اسلام، عدالت اجتماعی، هویت فرهنگی و نسبت سنت و مدرنیته می‌پردازد. بسیاری از نوشته‌های او حاصل سخنرانی‌هایش در حسینیه ارشاد است و همچنان در مطالعات اندیشه معاصر ایران مورد توجه قرار دارد.

ویژگی‌های کتاب

• موضوع: اندیشه دینی، جامعه‌شناسی دین، تاریخ اندیشه اسلامی
• ژانر: پژوهشی، تحلیلی، اندیشه سیاسی و اجتماعی
• اهمیت اثر: از مهم‌ترین آثار علی شریعتی در تبیین نگاه او به کارکردهای اجتماعی دین و نقد دینِ نهادی
• مخاطبان: دانشجویان علوم انسانی، پژوهشگران اندیشه معاصر، علاقه‌مندان به جامعه‌شناسی دین و آثار شریعتی
• ویژگی ترجمه یا تصحیح: ندارد؛ اثر تألیفی نویسنده است.

مخاطبان کتاب

این کتاب برای علاقه‌مندان به اندیشه‌های علی شریعتی، پژوهشگران تاریخ اندیشه معاصر ایران، دانشجویان رشته‌های علوم اجتماعی، الهیات، فلسفه و علوم سیاسی و همچنین کسانی که به بررسی رابطه دین، جامعه و قدرت علاقه دارند، مناسب است.