عامل انسانی در اقتصاد ایران

توضیحات تکمیلی

کتاب عامل انسانی در اقتصاد ایران ، اثری است که مرزهای میانِ «اقتصادِ ریاضی» و «جامعه‌شناسیِ اقتصادی» را در می‌نوردد. در حالی که بسیاری از تحلیل‌های اقتصادی معمولاً بر پایه مدل‌های ریاضیاتی و فرضِ «انسانِ عقلانیِ مطلق» بنا شده‌اند، منوچهر تهرانی در این کتاب، با نگاهی تیزبینانه، بر این نکته تأکید می‌کند که اقتصاد، بدون در نظر گرفتنِ ابعادِ رفتاری، فرهنگی و اجتماعیِ انسان، تنها مجموعه‌ای از اعدادِ بی‌روح است.

تهرانی در این اثر، تلاش می‌کند تا نشان دهد که چگونه «رفتارِ انسانی»، «ارزش‌ها»، «باورها» و «ساختارهای اجتماعی»، موتورهای محرکِ (یا گاهی بازدارنده‌ی) اقتصادِ ایران هستند. او با رویکردی میان‌رشته‌ای، استدلال می‌کند که برای درکِ بحران‌ها، رشدها و نوساناتِ اقتصادی در ایران، نمی‌توان تنها به شاخص‌های کلان (مانند تورم یا تولید ناخالص داخلی) بسنده کرد؛ بلکه باید به درونِ لایه‌هایِ رفتاریِ جامعه و نحوه‌ی تعاملِ انسان با محیطِ اقتصادی خود نگریست.

این کتاب، نقدِ جالبی است بر رویکردهایِ صِرفاً تکنیکال در اقتصاد و فراخوانی است برای بازگشت به «انسان» به عنوانِ هسته‌ی مرکزیِ هر تصمیمِ اقتصادی. مطالعه‌ی این اثر برای هر کسی که می‌خواهد فراتر از نمودارهایِ اقتصادی، «واقعیتِ اقتصادیِ ایران» را درک کند، ضروری است.

بخشی از متن

در تبیینِ جایگاهِ انسان در فرآیندهایِ اقتصادی، می‌توان از نگاهی چنین به متن برخورد کرد:

«اقتصاد، نه در معادلاتِ پیچیده، بلکه در تصمیماتِ روزمره‌ی انسان‌ها جاری است. اگر بتوانیم بفهمیم که چرا یک فرد، برخلافِ منطقِ ریاضی، تصمیمِ اقتصادیِ خاصی می‌گیرد، آنگاه است که می‌توانیم اقتصادِ واقعی را درک کنیم. “عامل انسانی” همان متغیری است که تمامِ مدل‌هایِ صِرفاً ریاضی را به چالش می‌کشد و به اقتصاد، معنایِ انسانی می‌بخشد.»

حاشیه

این کتاب، برای گروه‌های زیر یک «منبعِ تحلیلی و کلیدی» است:

• اقتصاددانان و پژوهشگرانِ اقتصادِ ایران: برای درکِ ریشه‌هایِ رفتاریِ پدیده‌هایِ اقتصادی در بافتِ ملی.
• دانشجویانِ اقتصاد و جامعه‌شناسی: جهت آشنایی با رویکردهایِ میان‌رشته‌ای و اقتصادِ رفتاری
• برنامه‌ریزان و سیاست‌گذارانِ اقتصادی: برای درکِ بهترِ اثرگذاریِ سیاست‌ها بر لایه‌هایِ مختلفِ جامعه و رفتارِ شهروندان.
• علاقه‌مندان به تحلیلِ اجتماعیِ اقتصاد: برای مطالعه‌ی پیوندِ میانِ ساختارِ اجتماعی و نظامِ تولید و مصرف.