جدال قدیم و جدید

خلاصه‌ی کتاب:

کتاب جدال قدیم و جدید اثر سید جواد طباطبایی، منتشرشده توسط انتشارات نگاه معاصر، اثری در حوزهٔ اندیشهٔ سیاسی، تاریخ اندیشه و فلسفه است که به بررسی نسبت سنت و تجدد در ایران و جهان اسلام می‌پردازد. نویسنده با تحلیل متون و جریان‌های فکری، ریشه‌های رویارویی اندیشهٔ سنتی با مدرنیته را واکاوی می‌کند و پیامدهای این تقابل را برای تاریخ معاصر ایران مورد بحث قرار می‌دهد.

توضیحات تکمیلی:

یکی از دغدغه‌های اصلی سید جواد طباطبایی در آثارش، تبیین علل «زوال اندیشهٔ سیاسی» در ایران و دشواری شکل‌گیری تجدد است. در «جدال قدیم و جدید» نیز او به همین مسئله از زاویه‌ای دیگر می‌پردازد و نشان می‌دهد که مواجههٔ ایران با جهان جدید، صرفاً برخوردی سیاسی یا نظامی نبوده، بلکه پیش از هر چیز، چالشی در عرصهٔ اندیشه و مفاهیم بوده است.

کتاب به بررسی مفاهیمی مانند سنت، تجدد، اصلاح، نوسازی، دولت، قانون و عقلانیت می‌پردازد و تلاش می‌کند نشان دهد که چگونه این مفاهیم در تاریخ اندیشهٔ ایران و اروپا مسیرهای متفاوتی را طی کرده‌اند. نویسنده برای این منظور از آثار متفکران ایرانی و اروپایی بهره می‌گیرد و میان تاریخ اندیشه و تحولات سیاسی پیوند برقرار می‌کند.

نثر طباطبایی متراکم، استدلالی و دانشگاهی است و مطالعهٔ کتاب نیازمند آشنایی نسبی با فلسفه، تاریخ و علوم سیاسی است. او بیش از آنکه به ارائهٔ روایت تاریخی بسنده کند، در پی تحلیل مفهومی و نقد دیدگاه‌های رایج دربارهٔ سنت و مدرنیته است.

باید توجه داشت که این اثر، مانند دیگر نوشته‌های طباطبایی، بیانگر چارچوب نظری و تحلیل‌های خود اوست. دیدگاه‌هایش در فضای دانشگاهی و روشنفکری ایران هم مورد استقبال قرار گرفته و هم محل نقد و مناظره بوده است؛ از همین رو، خواندن آن در کنار آثار دیگر دربارهٔ تاریخ اندیشهٔ ایران، درک جامع‌تری از این مباحث فراهم می‌کند.

این کتاب از آن دست آثاری نیست که برای گرفتن پاسخ‌های فوری نوشته شده باشد. بیشتر شبیه دعوت به یک گفت‌وگوی طولانی است؛ گفت‌وگویی دربارهٔ اینکه چرا بعضی جامعه‌ها توانستند با جهان جدید کنار بیایند و بعضی دیگر هنوز بر سر تعریف خودِ «جدید» با هم اختلاف دارند. اندیشه، برخلاف شبکه‌های اجتماعی، با جمله‌های کوتاه تکلیفش روشن نمی‌شود.

حاشیه:

«جدال قدیم و جدید» از آثار مهم سید جواد طباطبایی در حوزهٔ تاریخ اندیشهٔ سیاسی ایران است که با نگاهی فلسفی و تحلیلی، نسبت سنت، تجدد و تحولات فکری ایران را بررسی می‌کند.