تقلید و خلاقیت در غزل استقبال از فغانی

توضیحات تکمیلی

کتاب «تقلید و خلاقیت در غزل»، پژوهشی است بنیادین در زمینه‌یِ فهمِ چگونگیِ تولیدِ اثرِ بدیع در چارچوبِ سنت‌هایِ ادبی. این اثر با تمرکز بر شخصیت و آثار «استقبال از فغانی» (یکی از ستون‌هایِ اصلیِ غزل در ادبیاتِ کلاسیک)، به کالبدشکافیِ رابطه‌یِ میانِ «الگو» و «خلاقیت» می‌پردازد.

پرسشِ مرکزی این پژوهش، عبور از این نگاهِ سنتی است که «تقلید» را نقطه مقابلِ «خلاقیت» می‌داند. پل ای. لوزنسکی استدلال می‌کند که در دنیایِ شعرِ کلاسیک، خلاقیت از دلِ تقلیدِ هوشمندانه و بازخوانیِ ساختارهایِ موجود بیرون می‌آید. او نشان می‌دهد که چگونه شاعران، با استفاده از «الگوهایِ موجود»، نه برایِ تکرار، بلکه برایِ گسترشِ مرزهایِ معنایی و زیبایی‌شناختی، به کار می‌بندند.

این کتاب با استفاده از روش‌هایِ «سبک‌شناسی» و «تحلیلِ متن»، نشان می‌دهد که چگونه فغانی، با ادغامِ عناصرِ متفاوت و بازی با ساختارهایِ غزل، توانست میانِ حفظِ سنت و ظهورِ شکلی نو از خلاقیت، تعادلی بی‌نظیر برقرار کند. این اثر برای هر کسی که می‌خواهد بداند «نوآوری» در یک نظامِ قاعده‌مند چگونه ممکن است، یک مطالعه‌یِ ضروری است. وجودِ ترجمه‌یِ دقیقِ علی خزاعی‌فر و مهدی زرقانی، تضمین می‌کند که ظرافت‌هایِ نظری و اصطلاحاتِ تخصصیِ سبک‌شناسی به درستی به زبانِ فارسی منتقل شده است.

بخشی از متن

در تبیینِ ماهیتِ خلاقیت در سایه‌یِ سنت، می‌توان چنین استنباط کرد:

«خلاقیت در شعرِ کلاسیک، هرگز به معنایِ گسستِ کامل از گذشته نیست؛ بلکه، هنرِ یافتنِ راه‌هایی نو در میانِ مسیرهایِ کهن است. تقلید، نه یک بن‌بست، بلکه سکویِ پرتابی است برایِ رسیدن به اوجِ خلاقیت، آن‌گونه که در غزل‌هایِ فغانی تجلی می‌یابد.»

حاشیه

این اثر برای گروه‌های زیر یک «مرجعِ نظری و پژوهشی» است:

• پژوهشگرانِ سبک‌شناسی و نظریه‌یِ ادبی: جهت مطالعه‌یِ عمیق‌ترِ فرآیندهایِ تولیدِ متن و مفهومِ خلاقیت.
• دانشجویانِ ادبیاتِ فارسی و کلاسیک: برای درکِ بهترِ جایگاهِ فغانی و چگونگیِ تکاملِ غزل در دوران‌هایِ مختلف.
• متخصصانِ تاریخِ ادبیات: جهت بررسیِ چگونگیِ تأثیرگذاریِ شاعرانِ پیشین بر نسل‌هایِ بعدی.
• نویسندگان و شعرا: برای درکِ تفاوتِ میانِ «تقلیدِ کورکورانه» و «تقلیدِ خلاقانه» و یادگیریِ نحوه‌یِ کار با الگوهایِ سنتی.