تحول در آداب کتابت و ترسّل

توضیحات تکمیلی

کتاب «تحوّل در آداب کتابت و ترسّل» اثری است که به بررسی یکی از مهم‌ترین و ظریف‌ترین حوزه‌های دانش در جهان اسلام، یعنی هنر و مهارت «کتابت» (دیوان‌سالاری و نوشتار رسمی) و «ترسّل» (هنر نامه‌نگاری و رسالت) می‌پردازد. این کتاب با تمرکز بر آموزه‌ها و قواعد عمادالدین شیخ‌الحکما، به بازخوانی دوران گذار در شیوه‌های نوشتاری و اداری می‌پردازد. در این اثر، کتابت تنها یک مهارت فنی برای ثبت کلمات نیست، بلکه به عنوان یک «هنرِ معرفتی» و ابزاری برای اعمال قدرت، مدیریت دولت و برقراری ارتباطات دیپلماتیک و اجتماعی تحلیل می‌شود. نقش محیا شعیبی عمرانی در این میان، از طریق تحقیق و تصحیح دقیق، به بازگرداندن اصطلاحات تخصصی، قواعد پیچیده‌ی رسالت و ساختارهای اداریِ دورانِ مربوطه کمک کرده است تا خواننده امروزی بتواند پیچیدگی‌های زبانِ قدرت و آدابِ فاخرِ نامه‌نگاری کلاسیک را درک کند.

بخشی از متن

در بخشی از کتاب که به اهمیتِ تفاوت میانِ یک نامه‌ی ساده و یک نامه‌ی «مرسل» (رسالت‌شده) می‌پردازد، چنین آمده است:

«کتابت تنها نگاشتنِ حروف بر روی پوست یا کاغذ نیست؛ بلکه هنرِ تنظیمِ نظمِ جهان در قالبِ کلمات است. در آدابِ ترسّل، هر واژه‌ای وزنی دارد و هر ساختاری، جایگاهی در سلسله‌مراتبِ قدرت. تحوّل در شیوه‌های نوشتار، تنها تغییر در ابزارها نیست، بلکه بازتابی از تغییر در ذهنیتِ سیاستمداران و تغییر در شیوه‌ی برخوردِ انسان‌ها با حقیقت و اقتدار است. کسانی که آدابِ کتابت را می‌شناسند، در واقع زبانِ پنهانِ تاریخ و مدیریتِ تمدن‌ها را می‌آموزند.»

حاشیه

این اثر پژوهشی برای گروه‌های زیر بسیار حائز اهمیت است:

• پژوهشگران تاریخِ اداری و سیاسی: برای درک چگونگی مدیریت دولت‌ها و سلسله‌ها از طریق مکاتبات رسمی.
• متخصصانِ زبان، ادبیات و آرایه‌های بلاغی: جهت مطالعه‌ی سبک‌های نوشتاریِ فاخر و اصطلاحات تخصصیِ حوزه ترسّل.
• دانشجویان و محققانِ علومِ انسانی و مدیریت: به ویژه کسانی که به مطالعه‌ی تاریخِ نهادهای اداری و مهارت‌های ارتباطیِ کلاسیک علاقه‌مندند.
• علاقه‌مندان به خطاطی و فرهنگِ نوشتار: برای شناختِ پیوند میانِ زیبایی‌شناسیِ کلام و کارکردِ اجتماعیِ نوشتار.