تاریخ یعقوبی (دو جلدی)

معرفی کتاب

کتاب تاریخ یعقوبی یکی از کهن‌ترین و مهم‌ترین آثار تاریخ‌نگاری اسلامی به زبان عربی است که توسط احمد بن ابی یعقوب یعقوبی در قرن سوم هجری نوشته شده است. این اثر در دو جلد تنظیم شده و ترجمه فارسی آن به قلم محمدابراهیم آیتی از ترجمه‌های معتبر و شناخته‌شده در حوزه متون تاریخی اسلامی به شمار می‌آید.

یعقوبی در این کتاب کوشیده است تاریخ را به‌صورت پیوسته و منظم از آغاز آفرینش و تاریخ ملت‌های باستانی تا رویدادهای عصر خود روایت کند. به همین دلیل، تاریخ یعقوبی تنها یک کتاب درباره تاریخ اسلام نیست، بلکه اثری در حوزه تاریخ عمومی جهان از نگاه یک مورخ مسلمان قرن سوم هجری است.

موضوع کتاب

جلد نخست کتاب به تاریخ اقوام و تمدن‌های پیش از اسلام، از جمله ایرانیان، رومیان، یونانیان، هندیان و دیگر ملت‌های باستان اختصاص دارد. یعقوبی در این بخش از منابع گوناگون بهره برده و تصویری از دانش تاریخی رایج در زمان خود ارائه کرده است.

جلد دوم به تاریخ اسلام می‌پردازد؛ از زندگی پیامبر اسلام (ص) آغاز می‌شود و سپس حوادث دوره خلفا، امویان و عباسیان را تا زمان مؤلف دنبال می‌کند. یکی از ویژگی‌های مهم این اثر، توجه یعقوبی به رویدادهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و نیز نقل برخی گزارش‌هایی است که در منابع متأخر کمتر دیده می‌شود.

درباره نویسنده

احمد بن ابی یعقوب یعقوبی (درگذشته حدود ۲۸۴ هجری قمری) مورخ و جغرافی‌دان برجسته ایرانی‌تبار دوره عباسی است. او سفرهای فراوانی به سرزمین‌های مختلف انجام داد و حاصل مشاهدات و مطالعات خود را در آثاری چون تاریخ یعقوبی و البلدان ثبت کرد. یعقوبی از نخستین مورخانی است که تاریخ را با نگاهی نسبتاً تحلیلی و فراتر از صرف نقل روایات تدوین کرده است.

ویژگی‌های کتاب

• موضوع: تاریخ عمومی جهان و تاریخ اسلام

• ژانر: تاریخ‌نگاری کلاسیک اسلامی

• اهمیت اثر: از قدیمی‌ترین منابع تاریخی باقی‌مانده از قرن سوم هجری

• مخاطبان: پژوهشگران تاریخ اسلام، دانشجویان علوم انسانی، علاقه‌مندان به متون تاریخی کهن

• ویژگی ترجمه: ترجمه محمدابراهیم آیتی از ترجمه‌های معتبر و روان فارسی این اثر است و با توضیحات و نمایه‌های پژوهشی همراه شده است.

مخاطبان کتاب

این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ اسلام، تاریخ ایران، مطالعات خاورمیانه و متون کلاسیک عربی مناسب است. همچنین علاقه‌مندانی که می‌خواهند با شیوه تاریخ‌نگاری مورخان مسلمان در سده‌های نخستین آشنا شوند، می‌توانند از این اثر استفاده کنند. به دلیل حجم زیاد و زبان نسبتاً رسمی ترجمه، کتاب بیشتر برای مخاطبان جدی حوزه تاریخ توصیه می‌شود.