تاریخ ادبیات در ایران

توضیحات تکمیلی

مجموعه پنج جلدی «تاریخ ادبیات در ایران» اثر ذبیح‌الله صفا، یکی از سترگ‌ترین، جامع‌ترین و در عین حال در دسترس‌ترین آثارِ پژوهشی در حوزه‌ی ادبیات و فرهنگ ایران است. این اثر فراتر از یک تاریخ‌نگاریِ صرف از شعر و نثر، در واقع یک «تاریخِ فرهنگ» است که با نگاهی تحلیلی و بین‌رشته‌ای، به بررسی پیوند میانِ ادبیات، سیاست، مذهب، فلسفه و اجتماعیات می‌پردازد. ذبیح‌الله صفا در این مجموعه، ادبیات را نه به مثابه مجموعه‌ای از اشعارِ پراکنده، بلکه به عنوان بازتابی از روحِ دوران و جریان‌های فکریِ حاکم بر هر عصر، واکاوی می‌کند. او با بررسیِ دقیقِ تکاملِ زبان، سبک‌های ادبی و نقشِ نویسندگان و شاعران، سیرِ تحولِ اندیشه‌ی ایرانی را از دوران‌های کهن تا عصرِ معاصر ترسیم می‌کند. این اثر به دلیل دقت در مستندات و توانایی در پیوند دادنِ ظرافت‌هایِ ادبی با واقعیت‌هایِ تاریخی، از سوی دانشگاهیان و پژوهشگران به عنوان یک مرجعِ کلاسیک و بنیادین در مطالعاتِ ایران‌شناسی شناخته می‌شود.

بخشی از متن

در بخشی از کتاب که به رابطه میانِ ادبیات و هویتِ فرهنگی می‌پردازد، چنین آمده است:

«ادبیات، زبانِ صامتِ تاریخ نیست، بلکه زندهترین و پرشورترین گزارشِ زیست‌جهانِ یک ملت است. هر تغییرِ سبک در شعر، یا هر دگرگونی در نحوه‌ی بیانِ نثر، ریشه‌هایی در تحولاتِ ساختاریِ جامعه و تغییراتِ باورهایِ مذهبی و فلسفی دارد. ما با مطالعه‌ی تاریخِ ادبیات، در واقع در حالِ خواندنِ خاطراتِ جمعیِ تمدنِ ایران هستیم؛ تمدنی که در هر کلمه‌ی شعر و در هر سطرِ نثر، تلاش کرده است تا میانِ اسطوره‌هایِ کهن و واقعیت‌هایِ پدیدار، پلی برقرار سازد و هویتِ خود را در تلاطمِ روزگار حفظ کند.»

حاشیه

این مجموعه برای گروه‌های زیر یک منبعِ استراتژیک و بی‌جایگزین است:

• پژوهشگران، اساتید و دانشجویانِ رشته‌هایِ ادبیات فارسی، زبان و ادبیات، و مطالعاتِ ایران‌شناسی.
• محققانِ حوزه‌یِ تاریخِ فرهنگ، تاریخِ اندیشه و علومِ اجتماعی.
• نویسندگان، شاعران و منتقدانِ ادبی که به دنبالِ ریشه‌هایِ تطبیقی و تاریخیِ سبک‌هایِ نوشتاری هستند.
• کتابداران، مجموعه‌داران و تمامیِ علاقه‌مندان به میراثِ فکری و ادبیِ ایران که به دنبالِ یک دیدگاهِ جامع و نظام‌مند می‌گردند.