بدایع الصنایع نوشته امیر برهان الدین عطا الله محمود حسینی

معرفی کتاب

بدایع الصنایع اثر امیر برهان‌الدین عطاءالله محمود حسینی، رساله‌ای فارسی در زمینه بدیع و صنایع ادبی است که در سده نهم هجری نوشته شده است. این اثر از منابع مهم در مطالعه سنت قدیم بلاغت و بدیع فارسی به شمار می‌آید و به بررسی شیوه‌های زیباسازی و آرایش سخن، به‌ویژه در شعر، می‌پردازد. مؤلف کتاب را در فاصله سال‌های ۸۹۴ تا ۸۹۸ قمری تدوین کرده و آن را به امیرعلی‌شیر نوایی تقدیم کرده است.

این چاپ از کتاب با مقدمه و تصحیح رحیم مسلمانیان قبادیانی و ویرایش ناصر رحیمی، در سال ۱۳۸۴ توسط موقوفات دکتر محمود افشار منتشر شده است. بنابراین، عنوان «مترجم» برای رحیم مسلمانیان قبادیانی در مشخصات اولیه این محصول صحیح نیست و باید «مصحح و مقدمه‌نویس» درج شود.

موضوع کتاب

موضوع اصلی بدایع الصنایع دانش بدیع، صنایع شعری و آرایه‌های ادبی است. اثر در ساختار خود علاوه بر یک دیباچه درباره چگونگی تألیف، مقدمه‌ای در عروض، بخشی درباره محسنات لفظی و معنوی و خاتمه‌ای درباره برخی کاستی‌ها و خطاهای رایج در شعر از نظر وزن، قافیه و معنا دارد.

اهمیت کتاب در این است که بخشی از سنت نظری و آموزشی بلاغت فارسی در دوره کلاسیک را نشان می‌دهد. مطالعه آن برای شناخت اصطلاحات، تقسیم‌بندی‌ها و شیوه‌های بحث درباره صنایع ادبی در متون قدیم فارسی اهمیت دارد. پژوهش‌های جدید درباره بدیع نیز از این اثر به‌عنوان یکی از کتاب‌های مهم این حوزه یاد کرده‌اند.

درباره نویسنده

امیر برهان‌الدین عطاءالله محمود حسینی، از عالمان و ادیبان سده نهم هجری و صاحب آثاری در حوزه بلاغت و ادب فارسی است. او در منابع با نام عطاءالله بن محمود حسینی نیز شناخته می‌شود. «بدایع الصنایع» یکی از آثار او در زمینه بدیع و صنایع شعری است و در شمار آثار مهم دوره کلاسیک در این حوزه قرار می‌گیرد.

ویژگی‌های کتاب

• موضوع: بدیع، بلاغت، صنایع شعری و عروض
• ژانر: رساله ادبی و بلاغی
• اهمیت اثر: از آثار دوره کلاسیک در مطالعه سنت بدیع و صنایع ادبی فارسی
• ساختار: شامل مباحثی درباره عروض، محسنات لفظی و معنوی و برخی مسائل مربوط به وزن، قافیه و معنی شعر
• مخاطبان: دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی، تاریخ ادبیات و علوم بلاغی
• ویژگی این چاپ: مقدمه و تصحیح رحیم مسلمانیان قبادیانی و ویرایش ناصر رحیمی، منتشرشده توسط موقوفات دکتر محمود افشار در سال ۱۳۸۴.

مخاطبان کتاب

این کتاب بیشتر برای دانشجویان و پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگران تاریخ بلاغت و بدیع و علاقه‌مندان به متون ادبی کلاسیک مناسب است. همچنین برای کسانی که به مطالعه منابع اصلی درباره آرایه‌های ادبی و تحول دانش بدیع در ادب فارسی علاقه دارند، می‌تواند منبعی پژوهشی باشد.