پنج قاره تئاتر نوشته یوجنیو باربا از نشر نیماژ

معرفی کتاب

«پنج قاره تئاتر» ترجمه فارسی کتاب مشترک ائوجنیو باربا و نیکولا ساوارزه است؛ اثری پژوهشی درباره فرهنگ مادی بازیگر و شیوه‌هایی که تئاتر در فرهنگ‌ها و دوره‌های مختلف شکل گرفته و سازمان یافته است. کتاب اصلی با عنوان The Five Continents of Theatre: Facts and Legends about the Material Culture of the Actor در سال ۲۰۱۹ توسط Brill/Sense منتشر شده است.

این کتاب در ادامه پژوهش‌های مشترک باربا و ساوارزه درباره انسان‌شناسی تئاتر قرار می‌گیرد و با تکیه بر نمونه‌های تاریخی و فرهنگی گوناگون، به رابطه میان بازیگر، اجرا، تماشاگر و جامعه می‌پردازد. ساختار کتاب صرفاً به فن بازیگری محدود نیست و جنبه‌های مادی، اجتماعی و سازمانی زندگی تئاتری را نیز بررسی می‌کند.

موضوع کتاب

موضوع اصلی کتاب فرهنگ مادی بازیگر و تاریخ شیوه‌های شکل‌گیری و اجرای تئاتر در نقاط مختلف جهان است. نویسندگان در کنار تکنیک‌های بدن و ذهن بازیگر، به عوامل و شرایطی می‌پردازند که اجرای تئاتر را ممکن می‌کنند؛ از مناسبت‌های آیینی و جشن‌ها گرفته تا سازمان‌دهی اقتصادی و حرفه‌ای تئاتر، قراردادها، دستمزدها، بلیت، تورهای نمایشی و رابطه با تماشاگر.

عنوان «پنج قاره» نیز به معنای یک راهنمای جغرافیایی ساده نیست؛ کتاب تلاش می‌کند از طریق نمونه‌های متنوع تاریخی و فرهنگی، پرسش‌هایی درباره چه زمانی، کجا، چگونه، برای چه کسانی و چرا تئاتر شکل می‌گیرد مطرح کند.

یکی از ویژگی‌های مهم اثر، استفاده گسترده از تصاویر و اسناد دیداری در کنار متن است. منابع معرفی کتاب به بیش از هزار تصویر در نسخه اصلی اشاره کرده‌اند و این تصاویر بخشی از استدلال و روایت تاریخی کتاب را تشکیل می‌دهند.

درباره نویسندگان

ائوجنیو باربا پژوهشگر، کارگردان و نظریه‌پرداز تئاتر ایتالیایی است که در سال ۱۹۶۴ گروه Odin Teatret را بنیان گذاشت و در سال ۱۹۸۰ نیز International School of Theatre Anthropology (ISTA) را تأسیس کرد. بخش مهمی از فعالیت پژوهشی او به انسان‌شناسی تئاتر و مطالعه فنون اجرایی در فرهنگ‌های مختلف اختصاص دارد.

نیکولا ساوارزه پژوهشگر و تاریخ‌نگار تئاتر ایتالیایی بود که در زمینه تاریخ تئاتر و مواجهه تئاترهای آسیایی و غربی پژوهش می‌کرد و از همکاران اصلی باربا در شکل‌گیری آثار مربوط به انسان‌شناسی تئاتر بود. همکاری این دو در آثاری مانند A Dictionary of Theatre Anthropology و The Five Continents of Theatre ادامه یافت.

ویژگی‌های کتاب

• موضوع: تاریخ و مطالعات تئاتر، انسان‌شناسی تئاتر و فرهنگ مادی بازیگر
• ژانر: کتاب پژوهشی و نظری در حوزه تئاتر
• اهمیت اثر: ارائه نگاهی گسترده به فرهنگ مادی بازیگر و تاریخ شیوه‌های تولید و اجرای تئاتر در فرهنگ‌های مختلف
• مخاطبان: دانشجویان و پژوهشگران تئاتر، بازیگران، کارگردانان و علاقه‌مندان مطالعات اجرایی
• ویژگی ترجمه: ترجمه فارسی توسط محسن تمدنی‌نژاد و شهاب آگاهی؛ اصل اثر به زبان ایتالیایی بوده و نسخه انگلیسی آن در سال ۲۰۱۹ منتشر شده است.

مخاطبان کتاب

«پنج قاره تئاتر» بیش از آنکه کتابی برای آموزش مستقیم فنون بازیگری باشد، برای کسانی مناسب است که می‌خواهند تاریخ، نظریه، فرهنگ و شیوه‌های شکل‌گیری تئاتر و حرفه بازیگری را در گستره‌ای فراتر از یک سنت نمایشی خاص مطالعه کنند. این کتاب به‌ویژه برای دانشجویان و پژوهشگران تئاتر و مطالعات اجرا کاربرد دارد.