دائوی اسلام – کتاب مرجع درباره زوجیت در تفکر اسلامی

توضیحات تکمیلی

کتاب دائوی اسلام یکی از آثار کلیدی و پیشرو در حوزه‌ی مطالعات زنان و جنسیت (Gender Studies) در جهان اسلام است. نویسنده، ساچیکو موراتا، پژوهشگری برجسته است که با رویکردی جامعه‌شناختی و انسان‌شناختی به بررسی ساختارهای خانواده و ازدواج در جوامع مسلمان می‌پردازد.

نکته‌ی بسیار مهم در مورد این کتاب، پرهیز از نگاه‌های ساده‌انگارانه یا تقابل‌گرایانه‌ی (مانند تقابلِ سنت و مدرنیته) است. موراتا با بررسی‌ی دقیقِ نمونه‌های موردی در کشورهای مختلف (مانند مصر، مراکش، ایران و غیره)، نشان می‌دهد که مفاهیمی مانند «مهریه»، «حقوق زنان در ازدواج» و «ساختار خانواده»، برخلاف تصورات رایج، همواره ثابت و ایستا نیستند. او به خوبی تبیین می‌کند که چگونه مفاهیم دینی در تعامل با تغییرات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، بازتعریف می‌شوند.

ترجمه‌ی زهرا کاظمی‌فرد و ملیحه رحمانی نیز با توجه به حساسیتِ مفاهیمِ جامعه‌شناختی و حقوقیِ متن، تلاش کرده‌اند تا اصطلاحات تخصصی را به گونه‌ای به فارسی برگردانند که هم دقت علمی حفظ شود و هم متن برای خواننده‌ی فارسی‌زبان روان و قابل‌فهم باشد.

بخشی از متن

در بخشی از کتاب که به بررسیِ نقشِ «مهریه» و تأثیرِ تغییرات اقتصادی بر آن می‌پردازد، آمده است:

«بسیاری از تحلیل‌های بیرونی، مهریه را صرفاً ابزاری برای کنترلِ زنان یا یک سنتِ کهنه می‌بینند؛ اما از منظرِ جامعه‌شناختی، مهریه در بسترِ تغییراتِ ساختاری، کارکردهایِ متفاوتی یافته است. در دورانِ گذار به مدرنیته، مهریه نه تنها به عنوانِ ضمانتی برای امنیتِ مالیِ زن، بلکه به عنوانِ شکلی از بازتوزیعِ منابع و گاهی به عنوان ابزاری برای حفظِ اعتبارِ طبقاتیِ خانواده در میانه‌یِ گذار از اقتصادِ سنتی به اقتصادِ پولی، بازتعریف شده است. بنابراین، نباید از بررسیِ پیوند میانِ “حقوقِ شرعی” و “واقعیت‌هایِ اقتصادی” چشم‌پوشی کرد.»

حاشیه

این کتاب برای گروه‌های زیر یک «منبعِ مرجع» و ضروری است:

• پژوهشگرانِ مطالعاتِ زنان و جنسیت: برای درکِ پیچیدگی‌هایِ حقوقی و اجتماعیِ زنان در جوامع مسلمان.
• دانشجویانِ جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی: جهت مطالعه‌یِ پیوند میانِ دین، سنت و تغییراتِ ساختاریِ جامعه.
• حقوق‌دانان و فعالانِ حوزه حقوقِ خانواده: برای آشنایی با نگاهِ بین‌رشته‌ای به مفاهیمِ ازدواج و مهریه.
• علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگِ اسلام: که می‌خواهند نگاهی علمی و فراتر از کلیشه‌ها به پدیده‌یِ خانواده داشته باشند.