از کلینی تا خمینی

خلاصه‌ی کتاب:

کتاب «از کلینی تا خمینی»، اثری انتقادی و تاریخی است که به بررسی سیر تطور و تحول ایدئولوژی مذهبی در ایران از دوران تدوین متون حدیثی تا استقرار نظام جمهوری اسلامی می‌پردازد. شجاع‌الدین شفا در این اثر تلاش می‌کند با رویکردی تاریخ‌نگارانه، پیوندها و گسست‌های موجود میان سنت‌های فقهیِ متقدم (نمایندگی شده توسط کلینی) و پیاده‌سازی سیاسی آن‌ها در دوران معاصر (نمایندگی شده توسط خمینی) را کالبدشکافی کند.

توضیحات تکمیلی:

نویسنده با تحلیل انتقادی متونِ بنیادینِ روایی و فقهی، بر این باور است که بسیاری از رفتارهای سیاسی و اجتماعی در ایرانِ معاصر، ریشه در تفسیرهای خاصی از روایات و احادیثِ کهن دارد. شفا در این کتاب می‌کوشد نشان دهد که چگونه نهاد مذهب با گذر زمان از حوزه‌ی فردی به حوزه‌ی حکومتی وارد شده است. او با نثری تند و صریح، خواننده را به بازخوانیِ نقادانه‌ی تاریخِ عقاید و تأثیر آن بر سرنوشتِ سیاسی جامعه‌ی ایران دعوت می‌کند.

بخشی از متن کتاب:

«تاریخِ اندیشه‌ی دینی، زنجیره‌ای است که حلقه‌های آن به دستِ مفسران قدرت ساخته شده است. آنچه امروز در سپهر سیاستِ ایران می‌بینیم، نه یک پدیده‌ی نوظهور، بلکه حاصلِ قرن‌ها نهادینه‌سازیِ رویکردهایی است که از متونِ کهنِ حدیثی استخراج شده و در نهایت، جامه و عبایِ قدرتِ مطلقه‌ی سیاسی را بر تن کرده است.»

حاشیه:

«از کلینی تا خمینی» از جنجالی‌ترین آثار شجاع‌الدین شفا است که به دلیل رویکرد رادیکال و سکولاریستی نویسنده نسبت به تاریخِ مذهب در ایران، با واکنش‌های بسیار متفاوتی در میان پژوهشگران و منتقدان روبه‌رو شده است. این کتاب در محافل فکریِ خارج از ایران، به عنوان متنی در نقدِ بنیادهای ایدئولوژیکِ حکومتِ دینی شناخته می‌شود و به دلیل نگاهِ خاصِ مؤلف به منابعِ حدیثیِ شیعه، همواره موضوعِ بحث‌های دامنه‌دار بوده است.