سرچشمه تصوف در ایران نوشته سعید نفیسی از انتشارات فروغی

معرفی کتاب

سرچشمه تصوف در ایران از آثار سعید نفیسی در زمینه مطالعه تاریخی و فکری تصوف در ایران است. این کتاب حاصل بخشی از یادداشت‌های نفیسی برای تدریس تاریخ تصوف در دوره دکتری ادبیات دانشگاه تهران و نیز یادداشت‌هایی است که شاگردان او از درس‌هایش تهیه کرده بودند. خود نفیسی در مقدمه توضیح داده است که بخشی از مطالب کتاب پیش‌تر در مجله «فرهنگ نو» منتشر شده بود.

نفیسی در این اثر می‌کوشد خاستگاه‌ها و زمینه‌های شکل‌گیری تصوف ایرانی را از زوایای مختلف بررسی کند و در کنار سنت اسلامی، به تأثیر جریان‌های فکری و دینی پیش از اسلام و خارج از ایران نیز توجه دارد.

موضوع کتاب

محور کتاب، بررسی سرچشمه‌ها و زمینه‌های تاریخی و فکری تصوف در ایران است. از جمله مباحث مطرح‌شده می‌توان به تأثیر تعلیمات بودایی در فرهنگ ایران، حضور بوداییان در بامیان، تأثیر اندیشه‌های مانوی بر تصوف، تصوف ایران از دیدگاه فلسفی، مشایخ و برخی طریقت‌های صوفیه اشاره کرد.

این نکته مهم است که دیدگاه‌های تاریخی و تطبیقی نفیسی درباره خاستگاه تصوف، از جمله نقش بودیسم و مانویت، دیدگاه پژوهشی نویسنده در کتاب است و نباید بدون قید به‌عنوان اجماع پژوهش معاصر درباره منشأ تصوف تلقی شود.

درباره نویسنده

سعید نفیسی از پژوهشگران و ادیبان برجسته ایرانی بود و در حوزه‌هایی مانند ادبیات فارسی، تاریخ و مطالعات مربوط به فرهنگ ایران فعالیت داشت. «سرچشمه تصوف در ایران» بخشی از کار پژوهشی او درباره تاریخ تصوف است که ابتدا در ارتباط با تدریس دانشگاهی او شکل گرفته بود.

ویژگی‌های کتاب

• موضوع: تاریخ و اندیشه تصوف در ایران
• ژانر: پژوهش تاریخی ـ دینی
• اهمیت اثر: از آثار قدیمی فارسی درباره بررسی خاستگاه‌ها و زمینه‌های شکل‌گیری تصوف ایرانی
• مخاطبان: علاقه‌مندان به تاریخ تصوف، عرفان ایرانی، تاریخ ادیان و مطالعات فرهنگی ایران
• ویژگی تألیف: کتاب بر پایه یادداشت‌های پژوهشی و آموزشی سعید نفیسی شکل گرفته و بخش‌هایی از آن پیش‌تر در مجلات منتشر شده است.

مخاطبان کتاب

این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ تصوف، عرفان اسلامی، ادیان و فرهنگ ایران و همچنین خوانندگانی مناسب است که می‌خواهند با دیدگاه‌های سعید نفیسی درباره خاستگاه‌های تصوف ایرانی آشنا شوند.